Έχει άδεια η πλατφόρμα κρύπτο; Πώς το ελέγχεις

Οι περισσότεροι διαλέγουν πλατφόρμα κρύπτο από μια διαφήμιση, ένα βίντεο ή τη σύσταση ενός γνωστού. Λίγοι ρωτούν το πιο βασικό: ποιος είναι ο πάροχος και τον εποπτεύει κάποιος;

Εδώ έχεις μια λίστα ελέγχου για το πριν ανοίξεις λογαριασμό. Δεν μιλάμε για ρυθμίσεις ασφαλείας μετά την εγγραφή. Μιλάμε για το αν αξίζει να τον ανοίξεις.

Τι σημαίνει «αδειοδοτημένος πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων»;

Στην ΕΕ ισχύει ο κανονισμός MiCA (Markets in Crypto-Assets, δηλαδή «αγορές κρυπτοστοιχείων»). Σύμφωνα με την ESMA, την ευρωπαϊκή αρχή για τις χρηματοπιστωτικές αγορές, ο κανονισμός θεσπίζει ενιαίους κανόνες για την αγορά κρυπτοστοιχείων σε όλη την ΕΕ. Οι πάροχοι χρειάζονται άδεια MiCA.

Ο πάροχος αυτός λέγεται CASP, από τα αρχικά των λέξεων «crypto-asset service provider», δηλαδή πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων. Στην πράξη είναι η εταιρεία πίσω από το exchange ή την πλατφόρμα που χρησιμοποιείς.

Η ESMA σημειώνει και κάτι που μπερδεύει: όσοι λειτουργούσαν ήδη με εθνικούς κανόνες μπορούν να συνεχίζουν, μέχρι να πάρουν ή να τους απορριφθεί η άδεια MiCA. Άρα μια πλατφόρμα που λείπει από το μητρώο δεν είναι πάντα παράνομη. Για σένα όμως ο πρακτικός κανόνας μένει ίδιος: δεν μπορείς να επαληθεύσεις την άδειά της, άρα δεν καταθέτεις.

Πού ψάχνω το επίσημο μητρώο;

Η ESMA αναφέρει ότι υπάρχει κεντρικό μητρώο με τρία πράγματα: τα white papers των κρυπτοστοιχείων (τα έγγραφα που περιγράφουν ένα κρυπτοστοιχείο και τους κινδύνους του), τους αδειοδοτημένους παρόχους και τις μη συμμορφούμενες οντότητες.

Η μορφή του μητρώου αλλάζει με τον καιρό. Γι’ αυτό δεν σου δίνουμε άμεσο σύνδεσμο σε αρχείο. Ξεκίνα από τη σελίδα MiCA της ESMA και από τη σελίδα της με τα μητρώα και τις βάσεις δεδομένων. Εκεί θα βρεις την τρέχουσα μορφή.

Πώς κάνω τον έλεγχο βήμα βήμα;

1. Βρες την πλήρη νομική επωνυμία του παρόχου. Συνήθως γράφεται στους όρους χρήσης ή στο κάτω μέρος της σελίδας.
2. Άνοιξε το μητρώο της ESMA και ψάξε εκεί την επωνυμία.
3. Έλεγξε και τη λίστα με τις μη συμμορφούμενες οντότητες.
4. Αν ο πάροχος βρίσκεται στους αδειοδοτημένους και δεν βρίσκεται στις μη συμμορφούμενες, συνέχισε με τους υπόλοιπους ελέγχους. Αν δεν τον βρεις πουθενά, σταμάτα εδώ.

Υποθετικό παράδειγμα: ο Νίκος βλέπει διαφήμιση σε social media για μια πλατφόρμα. Πριν καταθέσει 500 €, ανοίγει το μητρώο της ESMA και ψάχνει την επωνυμία της. Δεν τη βρίσκει στους αδειοδοτημένους. Δεν καταθέτει.

Γιατί μετράει η νομική επωνυμία και όχι το όνομα;

Το εμπορικό όνομα που βλέπεις στη διαφήμιση δεν είναι το ίδιο με τη νομική επωνυμία της εταιρείας. Αυτή που γράφεται στο μητρώο είναι η δεύτερη.

Υποθετικό παράδειγμα: δύο πλατφόρμες έχουν σχεδόν ίδιο όνομα. Η μία υπάρχει στο μητρώο με συγκεκριμένη νομική επωνυμία. Η άλλη δεν υπάρχει. Αν συγκρίνεις μόνο το όνομα που φαίνεται στο site, μπορεί να πάρεις τη μία για την άλλη. Σύγκρινε την πλήρη νομική επωνυμία.

Τι δεν μου εγγυάται η άδεια;

Η άδεια δείχνει ότι υπάρχει εποπτεία και υποχρεώσεις για τον πάροχο. Δεν είναι εγγύηση. Δεν εγγυάται κέρδη, ούτε ότι δεν θα γίνει παραβίαση ασφαλείας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περιγράφοντας τους κανόνες του MiCA, αναφέρει ότι απαιτούνται επαρκείς διαδικασίες και συστήματα ασφάλειας πληροφορικής απέναντι στους κυβερνοκινδύνους. Είναι απαίτηση, όχι υπόσχεση αποτελέσματος.

Οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές το λένε ξεκάθαρα σε προειδοποίησή τους: «check the provider of crypto-asset services is authorised in the EU», δηλαδή έλεγξε ότι ο πάροχος έχει άδεια στην ΕΕ. Στην ίδια προειδοποίηση αναφέρουν ότι η προστασία μπορεί να είναι περιορισμένη, ανάλογα με το είδος των κρυπτοστοιχείων. Ως πρόβλημα βλέπουν την έλλειψη πλήρους πληροφόρησης και μιας διαφανούς, ενιαίας διαδικασίας για τις απαιτήσεις των πελατών. Συμβουλεύουν επίσης να είναι επαρκώς προστατευμένα τα πορτοφόλια όπου φυλάς τα κρυπτοστοιχεία σου. Για τη διαφορά ανάμεσα σε hot και cold πορτοφόλι, δες το άρθρο για το hot και το cold πορτοφόλι.

Μια παλαιότερη προειδοποίηση της ESMA λέει κάτι ακόμη πιο απλό: ο καταναλωτής αντιμετωπίζει την πολύ πραγματική πιθανότητα να χάσει όλα τα χρήματα που επένδυσε και δεν έχει πρόσβαση σε προσφυγή ή προστασία. Προειδοποιεί και για παραπλανητικές διαφημίσεις, μεταξύ άλλων μέσω social media και influencers, καθώς και για υποσχέσεις γρήγορων ή υψηλών αποδόσεων.

Τι κάνω αν η πλατφόρμα δεν είναι στη λίστα;

Μην καταθέσεις. Αυτή είναι δική μας συμβουλή και όχι ισχυρισμός της ESMA, αλλά βγαίνει λογικά από τα παραπάνω: αν δεν μπορείς να επαληθεύσεις ποιος είναι ο πάροχος και αν εποπτεύεται, δεν έχεις σε ποιον να απευθυνθείς όταν κάτι πάει στραβά.

Αν η ίδια πλατφόρμα υπόσχεται εύκολα κέρδη ή σε πιέζει να βιαστείς, διάβασε τα σημάδια επενδυτικής απάτης στα κρύπτο.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Βρες τη νομική επωνυμία του παρόχου πριν γράψεις τα στοιχεία σου.
• Ψάξε την στο μητρώο της ESMA και έλεγξε και τη λίστα των μη συμμορφούμενων οντοτήτων.
• Μην εμπιστεύεσαι την άδεια τυφλά. Δείχνει εποπτεία, όχι εγγύηση ότι δεν θα χάσεις χρήματα.
• Αν περάσει τον έλεγχο, το επόμενο βήμα είναι να ασφαλίσεις τον λογαριασμό σου στο exchange.