Έδωσες τη φράση ανάκτησης σε ψεύτικη εφαρμογή; Τι κάνεις

Έγραψες τις λέξεις ανάκτησης σε μια εφαρμογή και τώρα υποψιάζεσαι ότι δεν ήταν η σωστή. Πρώτα, ανάσα. Η σειρά με την οποία κινείσαι μετράει περισσότερο από την ταχύτητα που πανικοβάλλεσαι.

Η φράση ανάκτησης (seed phrase) είναι η σειρά λέξεων που ανοίγει το πορτοφόλι σου από οποιαδήποτε συσκευή. Εδώ δίνουμε μια λίστα ενεργειών για την περίπτωση που την πληκτρολόγησες σε ψεύτικη εφαρμογή πορτοφολιού. Δεν υπόσχεται ότι θα σώσεις τα χρήματά σου. Υπόσχεται ότι θα περιορίσεις τη ζημιά όσο γίνεται.

Γιατί η φράση ανάκτησης είναι το παν;

Η ethereum.org το λέει ξεκάθαρα: όποιος την έχει μπορεί να μπει σε όλους τους λογαριασμούς σου και να αδειάσει κάθε περιουσιακό στοιχείο. Η υποστήριξη του MetaMask συμφωνεί: όποιος έχει πρόσβαση στη φράση ελέγχει τα κεφάλαια. Η ethereum.org προσθέτει: «Never, for any reason, share your recovery phrase or private keys!», δηλαδή «Μην μοιραστείς ποτέ, για κανέναν λόγο, τη φράση ανάκτησης ή τα ιδιωτικά κλειδιά σου!».

Οι λέξεις λοιπόν είναι το πορτοφόλι. Η εφαρμογή είναι απλώς το παράθυρο. Αυτό καθορίζει όλα τα επόμενα βήματα.

Τι κάνω πρώτο;

Σταμάτα και μην ξαναγράψεις τη φράση πουθενά. Ούτε σε άλλη εφαρμογή, ούτε σε «επαλήθευση», ούτε σε φόρμα υποστήριξης. Όποιος σου ζητήσει τώρα τις λέξεις, δεν σε βοηθά.

Μετά κράτα ψύχραιμα ό,τι θα χρειαστείς αργότερα: το όνομα της εφαρμογής, από πού την κατέβασες και ό,τι σου έμεινε από την πορεία (συνδέσμους, μηνύματα, στιγμιότυπα).

Πώς φτιάχνω ασφαλές πορτοφόλι;

Φτιάχνεις νέο πορτοφόλι με νέα φράση, από επίσημη πηγή και σε καθαρή συσκευή. Αν υποψιάζεσαι ότι η εφαρμογή έφερε κακόβουλο λογισμικό (malware), χρησιμοποίησε άλλη συσκευή. Η Trust Wallet προειδοποιεί ότι οι ψεύτικες εφαρμογές μπορεί να περιέχουν malware. Για το πώς φυλάς τη νέα φράση, δες το Seed phrase: πώς τη φυλάς και τι δεν κάνεις ποτέ;.

Τη νέα φράση τη γράφεις σε χαρτί, μόνος σου, και δεν τη φωτογραφίζεις ούτε την αποθηκεύεις στο κινητό.

Τι μεταφέρω πρώτο και τι κοστίζει;

Μετακινείς τα κεφάλαιά σου από το παλιό πορτοφόλι στο νέο, ξεκινώντας από ό,τι αξίζει περισσότερο ή κινδυνεύει περισσότερο. Κάθε μεταφορά έχει τέλος δικτύου, γι’ αυτό η σειρά έχει σημασία. Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε ότι θα προλάβεις. Αν ο επιτιθέμενος κινηθεί πρώτος, η συναλλαγή δεν αναιρείται.

Υποθετικό παράδειγμα: η Ελένη ψάχνει «Wallet» σε κατάστημα εφαρμογών και κατεβάζει μία με το ίδιο λογότυπο. Γράφει τις 12 λέξεις της «για να συνδεθεί». Στο πορτοφόλι έχει, ας πούμε, 1.000 €. Μόλις καταλαβαίνει το λάθος, δεν χάνει χρόνο στη διαγραφή. Φτιάχνει νέο πορτοφόλι και μεταφέρει πρώτα τα κεφάλαια. Τα υπόλοιπα βήματα έρχονται μετά.

Πώς ανακαλώ τις εγκρίσεις;

Αν είχες δώσει σε κάποιο πρόγραμμα έγκριση (approval) να κινεί τα tokens σου, αυτή μπορεί να έχει μείνει ανοιχτή. Η υποστήριξη του MetaMask γράφει ότι οι εγκρίσεις συχνά ζητούν απεριόριστη πρόσβαση. Η ethereum.org εξηγεί ότι η ανάκληση χρειάζεται συναλλαγή και άρα τέλος δικτύου: το πληρώνεις για να πετύχει.

Έχε υπόψη τα όρια. Η ανάκληση δεν επιστρέφει ό,τι έχει ήδη φύγει και δεν σημαίνει ότι «είσαι πια ασφαλής». Κλείνει μόνο μία πόρτα. Η ethereum.org συστήνει να μη δίνεις ποτέ απεριόριστη πρόσβαση και να ανακαλείς τακτικά ό,τι δεν χρειάζεσαι.

Αρκεί να διαγράψω την ψεύτικη εφαρμογή;

Όχι. Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη παρανόηση.

Υποθετικό παράδειγμα: ο Νίκος καταλαβαίνει το λάθος, διαγράφει την εφαρμογή και νιώθει ασφαλής. Οι λέξεις του όμως έχουν ήδη φύγει. Για τον επιτιθέμενο αρκούν οι λέξεις, δεν χρειάζεται η εφαρμογή στο κινητό του Νίκου.

Από αυτά βγαίνει και ένα δικό μας συμπέρασμα, όχι παράθεση πηγής: η παλιά φράση μένει ανασφαλής για πάντα. Δεν την ξαναχρησιμοποιείς, ούτε «για λίγο».

Πώς αναγνωρίζω μια ψεύτικη εφαρμογή;

• Την κατέβασες από τρίτο κατάστημα εφαρμογών ή από σύνδεσμο σε ανεπιθύμητο μήνυμα. Η Trust Wallet συστήνει να το αποφεύγεις.
• Ο developer, δηλαδή ο εκδότης της εφαρμογής, δεν ταιριάζει με τον επίσημο. Έλεγξέ τον πριν την κατεβάσεις.
• Ζητά τη φράση ανάκτησης για να «συνδεθεί» ή να «επαληθεύσει». Η Trust Wallet γράφει ότι δεν ζητά ποτέ τη φράση μέσα από εφαρμογή ή email.

Πού καταγγέλλω και θα πάρω τα κρύπτο μου;

Στην Ελλάδα η καταγγελία για εγκλήματα κυβερνοχώρου γίνεται μέσω της σχετικής σελίδας στο mitos.gov.gr. Εκεί αναφέρονται το τηλέφωνο 11188, το email ccu@cybercrimeunit.gov.gr και η υποβολή μέσω gov.gr. Ετοίμασε αποδεικτικά, όπως έγγραφα και ψηφιακά στοιχεία: στιγμιότυπα, τις διευθύνσεις των συναλλαγών, συνδέσμους και μηνύματα.

Για την ανάκτηση, μην υπολογίζεις σε επιστροφή. Η FTC, η αμερικανική αρχή προστασίας καταναλωτών, γράφει ότι οι πληρωμές σε κρύπτο συνήθως δεν αντιστρέφονται. Είναι γενική αρχή, όχι ελληνικός κανόνας.

Ποια είναι η δεύτερη παγίδα;

Μετά την απάτη εμφανίζονται συχνά «ειδικοί ανάκτησης». Η FTC συμβουλεύει να μην πληρώσεις κανέναν που σε προσεγγίζει και υπόσχεται να ανακτήσει τα χρήματά σου. Σημειώνει ότι κανείς νόμιμος δεν επικοινωνεί μαζί σου με τέτοια πρόταση. Περισσότερα στο Εταιρεία υπόσχεται να ανακτήσει τα κρύπτο σου; Μην πληρώσεις. Για τα ψεύτικα μηνύματα υποστήριξης, δες και το Ψεύτικο μήνυμα ή υποστήριξη: πώς το καταλαβαίνεις;.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Σταμάτα να γράφεις τη φράση. Δεν τη δίνεις ξανά πουθενά, σε κανέναν.
• Νέο πορτοφόλι, νέα φράση, καθαρή συσκευή. Μετακίνησε πρώτα ό,τι αξίζει περισσότερο, γνωρίζοντας ότι δεν υπάρχει εγγύηση.
• Ανάκαλεσε τις εγκρίσεις, αλλά μην το πάρεις ως απόδειξη ασφάλειας.
• Κράτα στοιχεία και κάνε καταγγελία. Μην πληρώσεις κανέναν «ειδικό ανάκτησης».

Η διαγραφή της εφαρμογής είναι το τελευταίο και λιγότερο σημαντικό βήμα. Το σημαντικό είναι να μη μείνει τίποτα που αξίζει σε πορτοφόλι με εκτεθειμένη φράση.